حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

491

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

نوشته‌اند . بعد از قتل خليفه هولاگو ابن العلقمى را همچنان بعنوان وزارت ببغداد فرستاد و جهت آن شهر شحنه‌اى مغولى تعيين كرد و ايشان بآبادى شهر و ترميم خرابيها و كفن و دفن كشتگان مشغول شدند و هولاگو كمى بعد به سمت خانقين رجعت نمود ولى سرداران او حلّه و كوفه و نجف را گرفتند و چون مردم واسط مقاومت كردند مغول قريب 40000 نفر از ايشان را كشته بر آنجا استيلا يافتند و به طرف شوشتر و بلاد ديگر خوزستان سرازير گرديدند . مرگ هولاگو در 663 بعد از تسخير بغداد هولاگو غنايمى را كه از غارت بغداد و بلاد ديگر بچنگ آورده بود بآذربايجان آورد ، قسمتى را در يكى از جزاير داخلى درياچهء كبودان ( اورميه ) در عمارت عالى كه در آنجا ساخته بود ذخيره نمود و قسمتى را به خدمت برادر خود منگو قاآن فرستاد سپس شهر مراغه را بپايتختى انتخاب نمود و خواجه نصير الدّين طوسى را امر داد تا آنجا ببناى رصدخانه و بستن زيجى مشغول شود . خواجه هم به يارى عدّه‌اى از دانشمندان زمان در سال 657 به اين كار مشغول شد و قريب پانزده سال از عمر خود را در اين راه صرف كرد و حاصل ملاحظات نجومى اين مدّت را كه در رصدخانهء مراغه انجام يافته بود اندكى پس از مرگ هولاگو يعنى در سال 663 در كتابى بنام زيج ايلخانى منتشر ساخت . از وقايع مهمّ ايّام هولاگو پس از فتح بغداد لشكركشيهاى اوست بالجزيره و شام كه از همان سال تسخير دار الخلافه شروع شده و در نتيجهء آن الجزيره و بلاد حلب و دمشق را در سالهاى 657 و 658 گشوده و با اينكه خيال فتح مصر را نيز در سر داشته بعلّت رسيدن خبر فوت منگو قاآن از شام برگشته و به همان طلب اطاعت از مصر قناعت ورزيده است . مصريان فرستادگان هولاگو را كشتند و در رمضان 658 در محلّ عين جالوت در فلسطين سردار مشهور هولاگو كيتوبوقا را باتمام همراهانش مغلوب و مقتول كردند